Farklı asırların edebî yükünü taşıyan klasik şiirlerin söz varlığını ortaya çıkarmak klasik şiir çalışmalarına katkı sağlamaktadır. Bu sebeple bağlamlı sözlük çalışmaları klasik Türk edebiyatının ürünlerini daha geniş kapsamlı bir biçimde inceleme fırsatı sunmaktadır. Eserlerde …
Çalışma Türk düşüncesinin erken dönem eserlerinden olan Kutadgu Bilig ’de ahlak, ölüm ve ölümsüzlük arasında kurulan ilişkiyi incelemektedir. Kutadgu Bilig sahip olduğu zengin muhteva sayesinde birçok yönden incelenmeye muhtaçtır. Türk siyaset düşüncesi açısından kilit bir konum…
İdarenin kusursuz sorumluluğu sanayi devriminin ve bunun birlikte gelişen makineleşme, kentleşme ve sosyal devlet anlayışının bir ürünüdür. Kusura dayanmayan bu sorumluluk türü fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi üzerine kuruludur. Ancak Türk idare hukukunda fedakârlığın denkle…
Bu çalışma Osmanlının son döneminde kurulan Nakşibendî-Hâlidîliğin Hazneviyye kolu hakkındadır. Hazneviyye şeyhlerinin hayatları, eserleri, halifeleri, müridleri, fikirleri ve tasavvufî görüşlerinin ele alındığı çalışmamızda, nihai olarak Hazneviyye medresesinde yetişen sûfîleri…
Ad verme geleneği bir milletin kültür ve tarihine ışık tutan en önemli geleneklerden biridir. Yeryüzündeki hemen hemen her millet için kullanılan isimler, o millete ait örf ve geleneklere ayna tutar. Kültür tarihi araştırmaları açısından önemli olan bu çalışmada Selçuklu hanedan…
Bu araştırma; dünyadaki bütün toplumların hayatlarını farklı farklı etkileyen dindarlık olgusunu, iki toplumdan misal vererek alınan örneklem üzerindeki etkilerini ve durumlarını incelemektedir. Bu araştırmanın ana gayesi, İstanbul Üniversitesi'nin çeşitli fakültelerinden 657 öğ…
Toplumsal bellek çalışmaları II. Dünya savaşı sonrası sosyal bilimler yazınında gittikçe artan bir popülerliğe kavuşmuştur. Ortaya konan eserler incelendiğinde bu çalışmaların trajedi ve yas merkezli oldukları görülmektedir. İnsan ve toplum hafızasının yaşanmış olan olumsuz olay…
Ahîlik, Ahî Evren’nin kurucusu olarak bilindiği, Orta çağ İslam dünyasında görülen Fütüvvet Teşkilatı ile serüveni başlayan dinî ve içtimaî bir teşkilattır. XIII.Yy’da Anadolu’da Selçuklu Devleti’nin dinamiklerinden biri olmakla beraber, Osmanlı Devleti’nin kurulmasında da payı …
Ahlak, tarihi süreçte bütün toplumları ve fertleri ilgilendiren bir konu olmuştur. Bu tarihi süreç içerisinde ahlak anlayışlarının farklı olması, ahlak düşünürlerinin yaşadıkları zaman ve mekân, siyasi durum, bilgi kaynakları, dünya görüşleri, ilmi, fenni, örf ve adetlerinden ka…
Muhammed İzzet Derveze (1888-1984) Osmanlı’nın son dönemlerinde yaşamış bir âlimdir. Yaşadığı dönemin siyasî olarak çalkantılı olması nedeniyle siyasette fiilen yer almış ve altmışlı yaşlarında siyaseti bırakarak ilim dünyasına adım atmıştır. Derveze; yaklaşık olarak elli kadar …
Tarihin eski dönemlerinden itibaren önemli bir şehir kimliği taşıyan Trabzon, ayrıca liman kenti özelliği olması açısından önemlidir. 1461 yılında Osmanlı Devleti tarafından fethedilen şehir farklı bir kültürel kimliğe bürünmüştür. Fetihten sonra şehirde her alanda kültürel deği…
Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’te Sultan II. Murad tarafından M. 1436 / 1437 tarihinde inşa ettirilen Sultan Murad Camii ve müştemilâtı bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Sultan Murad Külliyesi’nin Üsküp şehri ve şehirdeki müslümanlar açısından önemini anlayabilmemiz aç…
Bu çalışmanın amacı Havran’da bulunan geleneksel konutların yapım sürecini anlamak ve özgün yapım tekniklerini araştırmaktır. Bu amaca bağlı olarak, Havran’ın tarihi ve bölgenin genel mimari özellikleri üzerine araştırma yapılmıştır. Havran bölgesindeki yerleşim biçimlerinin tar…
İnsanoğlu tarih sahnesinde kendini gösterdiğinden beri kutsal olan her şeye ilgi duymuş, onunla çeşitli ilişkiler kurmuştur. İnsanoğlunun kutsalla kurduğu bu ilişki, içinde korku ve saygı unsurlarını barındırmaktadır. Ortaya çıkan bu korku ve saygı unsurunun sonucunda içinde kut…
19. yüzyılın Osmanlı düşünce ve fikir hayatının önemli şahsiyetlerinden biri hiç şüphesiz Mehmed Murad’tır. Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu buhran, dönemin diğer fikir adamları gibi Mehmed Murad’ı da çareler aramaya ve çöküşü önlemeye yönelik çalışmalar yapmaya itmiştir. Si…
Tarihi çok uzun bir geçmişe sahip olan ney, Türk mûsikîsinin bilhassa tekke mûsikisinin en önemli sazlarındandır. XIII. yy. da Kutbü’n-nâyî Hamza Dede’den itibaren silsilelere ayrılarak farklı kollardan günümüze intikâl eden meşk zincirleri meydana gelmiştir. Yavuz Akalın’ın gün…
Bilindiği gibi Osmanlı sultanlarının büyük bir kısmı müzik, mimari, hat, resim gibi sanat alanlarına ilgi göstermiş, bu ilgi bilhassa şiir ve edebiyat alanında daha yoğun bir şekilde kendini belli etmiştir. Bu ilgi ile birlikte sultan şairler geleneği ortaya çıkmıştır. İşte bu ç…
Sebîlürreşâd Dergisi, kültür tarihimizin en önemli ve en uzun soluklu basın-yayın organlarından biridir. İlk olarak Sırât-ı Müstakîm ismiyle 1908 yılında yayın hayatına başlayan dergi, çeşitli sebeplerle bazı dönemlerde kapatılmış olsa da 1966 yılına kadar aralıklı olarak yayını…
Türk tezyini sanatlar içinde önemli bir yere sahip olan kalemişi sanatı, Osmanlı İmparatorluğu döneminde usta sanatkârların maharetli ellerinde gelişim göstererek zirve noktasına ulaşmıştır. Bu süreç başkent Bursa ile başlayıp fethedilen tüm topraklarda gelişimini sürdürmüştür. …